حماسه فردوسی-شاهنامه با نگاهی به نظام حکومتی آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

حکیم ابوالقاسم فردوسی، حماسه سرای بزرگ ایران و جهان، با تحمل رنج های حدود سی ساله، اثر بزرگی را از خود به یادگار گذاشت که ترسیم کنندۀ آرمان های بلند ملت دیرپای ایران است. شاهنامۀ بزرگ او، علاوه بر حماسۀ جاودان و تصویر قهرمانی ها و پهلوانی ها و دلاوری های ملی و تاریخی، در حقیقت آیینۀ تمام نمای حرّیت و آزادگی ملی و شرافت و فضیلت قوم ایرانی و مظهر و نمودار خرد، دانش، دادگری، جوانمردی و بویژه یزدان پرستی است.
مقالۀ پیش رو، سعی دارد با ردّ القائات بی خبران و رفع شبهات ذهنی ناآگاهان که فقط با استناد به عنوان این کتاب، یعنی شاهنامه تصورّات غلطی را در اذهان خود پرورانده اند، اثبات نماید که فردوسی دراین کتاب خواسته است کارنامه ای از حاکمان دادگر و به ویژه پادشاهان بیدادگر را به تصویر بکشد تا خوانندگان و آیندگان، خود به داوری بنشینند و درس عبرت بگیرند که:
جهان را ز هر گونه دارید یاد              زکردار شاهان بیداد و داد
فردوسی با تفکر شیعی خود معتقد است که هیچ انسانی حق حکومت بر انسان های دیگر را ندارد مگر کسی که در راستای حاکمیت الهی قرار داشته باشد و دارای ویژگی های برجستۀ انسانی مثل یزدان پرستی، دادگری، خردورزی و به خصوص «فرّه ایزدی» و عنایت خاص خداوندی باشد. اگر پادشاهی چنین نبود و از راه یزدان سر پیچید، این فرّه از او سلب می شود و باید از تخت سلطنت ساقط شود. نتیجۀ سخن دراین مقاله این است که حکومت مورد قبول از نظر این شاعر بزرگ، به قول یکی از نویسندگان معاصر از نوع حکومت ولایتیّه است نه سلطنت استبدادیه و این نکته ای بس درخور تأمّل و توجّه است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ferdowsi's Epic: a glance at ruling system in Shahnameh

نویسنده [English]

  • Ahmad Fazel
چکیده [English]

Aboulghasem Ferdowsi, the great epic poet of Iran or even the World, created a masterpiece entitled Shahnameh. The composition of this work took about 30 years. It demonstrates the desires of the everlasting Iranian nation.
His Shahnameh, being an eternal epic, illustrates the championships, heroism, and the bravery of the Iranian nation in the history. Indeed, it mirrors liberty, frankness, nobleness and superiority of this nation. This epic is the manifestation of wisdom, knowledge, justice, manliness and notably theism in Iran.
The present paper attempts to reject some suspicions created by ignorant about this work and its title "Shahnameh". It proves that Ferdowsi attempted to illustrate the history of just rulers and especially oppressor kings to serve as examples for next generations. Ferdowsi as a Shiite Moslem believes that no one has the right to rule over other people except the one who is divine. Such ruler must have some extraordinary characteristics like theism, justice, wisdom, and notably divine magnificence. This paper concludes that in Ferdowsi's view the ruler must be divine or "velayatieh" not a dictatorship.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ferdowsi
  • Shahnameh
  • king divine magnificence
  • justice
  • injustice