مسائل جنگ و تدابیر نظامی در تاریخ ایران تا اوایل قرن هقتم ه.ق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

بررسی مسائل جنگ و تجارب نظامی و دفاعی در تاریخ اندیشهی نظامی هر
ملتی میتواند همواره موجب دستیابی به دستاوردهای ارزشمندی باشد که نهایتاً
باعث ایجاد ثبات و اقتدار ملی میشود. این نوشتار در حوزهی اندیشه نظامی برپایه
اطلاعات دو متن تاریخی مهم اوایل قرن هفتم هجری، یعنی »سیاستنامه و
آدابالحرب و الشجاعه« فراهم آمده است و به دو دسته عمدهی دانش نظامییعنی مقدمات
نبرد و مسائل جنگ و تدابیر نظامی اشاره دارد مسائل مهم نظامی دورهی تاریخی مذکور
ا حدی تبیین شده است که حاصل تجارب دورههای گذشته است، در دورههای بعدی
تاریخ نظامی ایران نیز مؤثّر و مفید بوده است. این مسائل عبارتند از : بررسی اموال
لشکریان، لشکر ملی، نیازهای لشکریان، شناختن سلاحها و آلات جنگی، سان دیدن،
لشکرگاه زدن، آرایش نظامی سپاه، فرستادن عناصر اطلاعاتی، شبیخون و کمین زدن،
انتخاب نبردگاه، شیوههای جنگ و مبارزه ، محاصره کردن، دانش نظامی و عوامل
مؤثّر در پیروزی جنگ، علل و عوامل تنبیه لشکریان و سرنوشت جنگ مسائل جنگ و تدابیر نظامی در تاریخ ایران...
مقدمه
اهمیت و ضرورت شناخت اندیشههای نظامی و تحوّلات آن در خلال اعصار
تمدن بشری همواره بخشی از کوشش انسان را به خود معطوف ساخته است و از
زوایای مختلفی مثل ساختار نظامی و اجتماعی، منازعات سیاسی، اقتصادی و فکری
میتواند مورد بررسی قرار گیرد و نیز میتوان تأثیر تحول اندیشهی نظامی را در
پیشبرد اهداف حیات سیاسی اجتماعی و نظامی جوامع بشری و حاکمیت سیاسی،
تبیین کرد. آنچه در اندیشهی نظامی مورد توجه قرار میگیرد در واقع، تفکرات،
تجارب نظامی و دفاعی و نیز مبنای نظری اندیشهها در آیینهی تحوّلات نظامی ـ
تاریخی یک ملت است.
در گسترهی تاریخ و تمدن ایرانی، دوران حکومت سلاجقه از آن جهت که
آنها توانستند سرزمینهای وسیعی را اداره کنند و مقتدرترین دولتهای آن دوران را
به وجود آورند، از اهمیت تاریخی و نظامی بسیاری برخوردار است. تجارب نظامی
سلاجقه در واقع حاصل قرنهای متمادی تعاملات نظامیدر تاریخ ایران به حساب
میآید و از این جهت برجستگی خاصی دارد.

عنوان مقاله [English]

Battle problems and Military Measures in Iran’s History (up to the early 7th century A.H)

نویسنده [English]

  • noruz akbari zadegan
چکیده [English]

 
Analyzing battle problems and defensive experiences in the military history of every nation may result in valuable achievements creating the stability and national hegemonic power. The present paper is based on information found in two important historic texts up to the early 7th century (A.H) named “ Siasat Nameh “and” Adab-ol-Harbe va Ashojaeh”
Tow major categories of military science i.e. war preparation and battle problems as well as tactics are mentioned in the two texts. Additionally, the significant military issues of this historic period are, to some extent, explained. These explanations are the fruit of the past experiences and they have been effective and useful in the subsequent periods of Iran’s military history. The problems are mentioned as follows:
-Scrutinizing the properties of the militants.
-         National Army
-          The needs of the militants.
-          The acquaintance with arms and war equipment.
-          Reviewing and establishing encampments.
-          Military posture.
-          Dispatching intelligence elements.
-          To surprise the enemy by night and to ambush.
-          Selecting the battle field.
-          Values of fighting.